Jerzy Konieczny: Badania poligraficzne. Podręcznik dla zawodowców
„Badania poligraficzne” to kolejna wydana przez WAiP publikacja o charakterze podręcznikowym, która pośrednio odnosi się do zagadnień związanych z kryminalistyką. Książka ta w uporządkowany sposób przedstawia rozmaite aspekty badań poligraficznych, wypełniając istniejącą na ryku lukę; dotychczas nie było bowiem podręcznika, który w tej dziedzinie stanowiłby źródło fachowej, a jednocześnie tak szczegółowej wiedzy. Jest to bez wątpienia zasługą autora - Jerzy Konieczny, kierownik Katedry Kryminalistyki i Kryminologii Krakowskiej Akademii im. A. F. Modrzewskiego, to biegły sądowy z zakresu badań poligraficznych i zastępca redaktora naczelnego kwartalnika „European Polygraph”.
We wstępie oraz w rozdziale pierwszym autor ogólnie omawia kwestie związane z prowadzeniem badań poligraficznych (w literaturze badania te określane są również jako „psychofizjologiczne wykrywanie nieszczerości” lub też po prostu „wykrywanie kłamstwa”; tłumaczy to fakt, że poligraf, czyli wykorzystywany do tych badań aparat, nosi również nazwę „wykrywacza kłamstw”). Jerzy Konieczny przedstawia główne typy zastosowań badań poligraficznych, podkreślając przy tym, że wbrew powszechnemu mniemaniu służą one nie tylko działaniom wykrywczym (tj. działaniom zmierzającym do wykrycia sprawcy przestępstwa), lecz używane są również do sprawdzenia wiarygodności osób ubiegających się o przyjęcie do pracy na stanowiska szczególnie ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa danej instytucji (lub też do kontroli lojalności osób już zatrudnionych).
W części początkowej autor porządkuje też terminologię oraz precyzuje definicję badania poligraficznego - jest ono „metodą identyfikacji człowieka na podstawie śladu pamięciowego, polegającą na wzbudzeniu, rejestracji i interpretacji fizjologicznych następstw emocji, związanych z tym śladem pamięciowym” (s. 12); następnie dokonana zostaje ogólna klasyfikacja reakcji fizjologicznych rejestrowanych przez poligraf (są to zmiany w przebiegu oddychania, w przebiegu pracy serca i zmiany w oporności elektrycznej skóry), po czym autor omawia główne etapy badania: zgromadzenie informacji, przygotowanie badania, wywiad przedtestowy, test stymulacyjny, test główny, wywiad potestowy.
Rozdział pierwszy w całości poświecony jest analizie kryminalistycznych, psychofizjologicznych i prawnych podstaw badań. Autor porusza tu kwestie teoretyczne związane z wymienionymi aspektami badań poligraficznych (np. różne podejścia do wykrywania nieszczerości, dwa typy pytań jako bodźców generujących reakcje emocjonalne, zasady stosowane w odniesieniu do śladu pamięciowego jako materiału dowodowego, ewentualny wpływ niektórych czynników osobowościowych na przebieg badań).
Kolejne rozdziały są już dość szczegółowymi omówieniami kwestii poruszonych w części początkowej. Są to między innymi: budowa i funkcje poligrafu, pytania testowe, reakcje i ich zapis, techniki badań, wywiad przedtestowy, realizacja testów opiniowanie, problem jakości badań. Taka konstrukcja podręcznika jest jednak optymalna, bo z jednej strony zapewnia możliwość ogólnego zapoznania się z problematyką badań (co szczególnie ważne może być dla czytelnika, który jest jeszcze laikiem), z drugiej zaś pozwala na błyskawiczne odnalezienie odpowiedniego zagadnienia. Bardzo przydatny jest również znajdujący się na końcu indeks nazwisk wraz z odniesieniem do numerów stron oraz obszerny spis pozycji bibliograficznych.
