KlubKryminalny.pl

„Kryminalistyka - czyli rzecz o metodach śledczych” to podręcznik akademicki, przeznaczony tym samym głównie dla prawników, studentów prawa, policjantów - jednym słowem dla wszystkich, którzy naukowo i zawodowo związani są z kryminalistyką.

Od razu należy jednak podkreślić, że jest to publikacja zupełnie wyjątkowa, ponieważ jednocześnie może stanowić wspaniałe źródło wiedzy dla „niespecjalistów”, czyli osób, które po prostu interesują się tą dziedziną. „Kryminalistyka…” napisana jest bowiem językiem niezwykle przystępnym i dalekim od zbędnych zawiłości, a przy tym zachowuje absolutnie wszystkie zalety podręcznika akademickiego - co bez wątpienia zawdzięczamy temu, że autorzy to wybitni naukowcy, a jednocześnie i praktycy.

Książka ta w sposób systematyczny i uporządkowany prezentuje i omawia poszczególne działy kryminalistyki. Składa się z 27 rozdziałów, z których każdy poświęcony jest osobnej grupie zagadnień. Znajdziemy tu zarówno takie rozdziały jak „Historia, przedmiot i zadania kryminalistyki”, „Czynności wstępne zmierzające do ustalenia i ujęcia sprawcy przestępstwa” czy „Wybrane działania rozpoznawczo-wykrywcze”, a także między innymi „Psychologię zeznań”, „Przesłuchania szczególne”, „Ślady kryminalistyczne”, „Oględziny”, „Ekspertyzę kryminalistyczną”, „Fotografię kryminalistyczną”, „Daktyloskopię” oraz „Inne metody identyfikacji kryminalistycznej”.

Podręcznik omawia ponadto te zagadnienia kryminalistyczne, które szczególnie mocno związane są z medycyną i innymi naukami przyrodniczymi: „Badania fizykochemiczne”, „Badania biologiczne” i „Osmologia”. Na końcu mamy tu także dwa rozdziały poświęcone wszystkim tym problemom, które dotyczą zarówno przestępstw komputerowych, jak i wykorzystania technologii komputerowych w kryminalistyce („Informatyka kryminalistyczna” i „Kryminalistyczne bazy danych”).

Podział każdego rozdziału na podrozdziały oraz ich czytelny układ w spisie treści bez wątpienia ułatwia orientację, na przykład w części poświęconej badaniu dokumentów w osobnych punktach omówione zostają m.in. właściwości pisma ręcznego, badania podpisów, pisma maszynowego oraz odcisków pieczątek.

W książce znajduje się niezwykle dużo tablic, ilustracji oraz zdjęć, które pomagają w zrozumieniu omawianych problemów. Możemy dowiedzieć się, jak wyglądają podstawowe rodzaje wzorów linii papilarnych albo śladów użycia broni palnej, możemy zobaczyć rezultat retuszu graficznego zdjęcia zniekształconych zwłok, który przywraca twarzy wygląd zbliżony do rzeczywistego, albo prześledzić kolejne etapy rekonstrukcji wyglądu głowy na podstawie czaszki - to tylko niektóre z niezliczonych przykładów.

Trzeba jeszcze raz podkreślić, że do najważniejszych zalet „Kryminalistyki…” należy jasność stylu i klarowność wywodu - i tu właśnie należy szukać źródła uniwersalności tego podręcznika.

Przy omawianiu każdego zagadnienia autorzy przytaczają dodatkowe wyjaśnienia lub zwracają uwagę na niuanse danego problemu. Zilustrować to można choćby na przykładzie definicji obowiązku społecznego oraz obowiązku prawnego (w podrozdziale „Źródła pierwszych informacji o zdarzeniu”).

W polskiej procedurze karnej wyróżnia się dwie postacie obowiązku zawiadomienia o przestępstwie - obowiązek społeczny i prawny. Obowiązek społeczny zawiadomienia prokuratora lub policji ciąży na każdym obywatelu, który dowiedział się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu (art. 304§ 1 k.p.k.). Obowiązek społeczny oznacza, że jego niedopełnienie nie pociąga za sobą ujemnych skutków prawnych dla osoby, która wie o przestępstwie. Odpowiedzialność taka może być rozpatrywana jedynie w aspekcie moralnym czy etycznym (s. 30).

Pojęcie obowiązku prawnego zdefiniowane jest zaś następująco:

Obowiązek prawny wynika bądź z przesłanek przedmiotowych, bądź podmiotowych. Przesłanki przedmiotowe określa art. 240 k.k., zgodnie z którym każdy, kto ma wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu, usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego określonego w artykułach 118, 127, 128, 130, 134, 140, 148, 163, 166 lub 252 k.k. i nie zawiadamia niezwłocznie organu powołanego do ścigania przestępstw, podlega karze. Nie podlega karze ta osoba, która zaniechała obowiązku powiadomienia, mając dostateczną podstawę do przypuszczenia, że organ ścigania wie o fakcie przestępstwa, albo z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub osobie najbliższej (art. 240 § 2 i 3 k.k.). Przesłanki podmiotowe wiążą się ze szczególnymi cechami podmiotu zobligowanego do złożenia zawiadomienia o przestępstwie. Określone zostały one w art. 304 § 2 k.p.k. i w innych szczegółowych unormowaniach, np. ustawie o zawodzie lekarza. A więc instytucje państwowe i samorządowe (a właściwie osoby sprawujące w nich określone funkcje kierownicze), które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa (s. 30-31).

Na koniec warto jeszcze dodać, że w każdym rozdziale znajduje się spis słów kluczowych najczęściej w nim występujących; podana zostaje również literatura uzupełniająca oraz bibliografia.

Ewa Gruza, Mieczysław Goc, Jarosław Moszczyński, Kryminalistyka - czyli rzecz o metodach śledczych, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008, s. 590.