Powieść detektywistyczna a thriller
Poniższy schemat pokazuje najważniejsze różnice pomiędzy powieścią detektywistyczną a thrillerem:
| POWIEŚĆ DETEKTYWISTYCZNA | THRILLER |
| Zbrodnia | |
| gdy rozpoczyna się akcja, zbrodnia jest już popełniona. Jej okoliczności nie są znane. | popełniana jest później (wtedy można obserwować przygotowania do niej) lub też pokazana jest już na początku wraz ze szczegółami, w każdym razie nie ma ona aury tajemniczości, sprawcę możemy poznać nawet już na początku |
| to przede wszystkim zagadka, stanowi intelektualne wyzwanie zarówno dla detektywa, jak i dla czytelnika | zbrodnia pokazana jest w kontekście negatywnych zjawisk społecznych |
| jest nią morderstwo | rodzaj zbrodni nie jest określony, może być to zarówno kradzież, jak i mord seryjny |
| ma miejsce w pomieszczeniu lub na terenie zamkniętym (pokój, przedział kolejowy, odcięta od świata posiadłość) | nie ma reguł |
| Śledztwo | |
| opiera się na pracy intelektualnej detektywa | opiera się na aktywnych działaniach detektywa, który często ryzykuje życiem |
| Struktura akcji | |
| „odwrócona”, ukierunkowana na przeszłość, ponieważ stopniowo odkrywane są wydarzenia z przeszłości | wydarzenia ułożone są chronologicznie |
| Napięcie | |
| źródło tkwi w wydarzeniach wcześniejszych | źródło tkwi w wydarzeniach przyszłych |
| szczyt przypada na moment przedstawienia rozwiązania zagadki | szczyt przypada na moment schwytania sprawcy |
| Podejrzani | |
| ich liczba jest ograniczona | ich liczba jest teoretycznie nieograniczona |
| są przede wszystkim przesłuchiwani | są przede wszystkim śledzeni |
| Bohaterowie | |
| tworzą zamknięty krąg znających się osób, są to często najbliżsi, ich liczba jest ograniczona | ich liczba jest nieograniczona |
| Psychologizm postaci |
|
| nie występuje | charakter postaci jest o wiele wyraźniej zarysowany |
| Sprawca | |
| występuje jeden sprawca | może być wielu sprawców, choć główną rolę przeważnie odgrywa wtedy tylko jeden z nich |
| jest nim jeden z głównych bohaterów | sprawca często nie jest głównym bohaterem |
| Detektyw | |
| postać idealna i jakby nierzeczywista | człowiek z krwi i kości, często borykający się z codziennymi problemami, toczący wewnętrzną walkę |
| występuje często jako detektyw-amator | detektyw to zawodowiec lub sam pracuje jako policjant |
| posługuje się metodą dedukcji, jego siłę stanowi intelekt | posiada przymioty nie tylko umysłu, ale i charakteru (zdecydowanie, opanowanie, wytrzymałość) oraz ma opanowanych wiele sprawności (świetnie strzela) |
| Pomocnik detektywa | |
| postać podporządkowana, bierze bierny udział w wydarzeniach i pełni w dużym stopniu rolę „techniczną” – dialog z nim umożliwia zaprezentowanie poglądów detektywa | jest również postacią podporządkowaną, ale jego udział w wydarzeniach jest bardziej aktywny, przy tym często ratuje detektywowi życie |
| Przedstawiciele organów ścigania | |
| występują w roli konkurencji względem detektywa | nie ma takiej konkurencji |
| Ofiara | |
| przedstawiona schematycznie (pełni rolę „rekwizytu”) | charakter ofiary pogłębiony, postać zarysowana wyraziście |
| Starcie detektyw – sprawca | |
| jest ukrytą grą, intelektualną próbą sił | stają do otwartej walki |
